Zakaz fotografowania – co i gdzie można fotografować?

Gdzie obowiązuje zakaz fotografowania?

Nowelizacja ustawy o obronie Ojczyzny zawęziła zakres ograniczeń do obiektów zajmowanych przez jednostki wojskowe i służby specjalne, między innymi Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencję Wywiadu. Nie wystarczy jednak sam charakter obiektu. Zakaz musi wynikać także z jego wyraźnego oznaczenia.

Tablica powinna być umieszczona w miejscu widocznym dla osób postronnych, na przykład przy bramie, wejściu, ogrodzeniu albo bezpośrednio na obiekcie. Znak ma postać białej tablicy z czerwoną obwódką, napisem „ZAKAZ FOTOGRAFOWANIA” oraz przekreślonymi symbolami aparatu, kamery i telefonu. Wzór znaku określa Minister Obrony Narodowej.

W praktyce oznacza to, że elektrownia, most, lotnisko, dworzec czy inny obiekt infrastruktury cywilnej nie jest objęty tym ustawowym zakazem tylko dlatego, że może mieć znaczenie dla funkcjonowania państwa. Wyjątkiem byłaby sytuacja, w której dany obiekt jest częścią oznaczonej jednostki wojskowej lub obiektu służb specjalnych.

Sytuacja	Czy wymaga oznaczenia tablicą?	Status fotografowania
Oznaczona jednostka wojskowa	Tak	Fotografowanie bez zezwolenia jest objęte zakazem
Oznaczony obiekt służb specjalnych	Tak	Fotografowanie bez zezwolenia jest objęte zakazem
Elektrownia, most lub lotnisko cywilne	Nie w ramach tego zakazu	Brak ustawowego zakazu na podstawie samego statusu obiektu
Obiekt prywatny bez tablicy ustawowego zakazu	Nie	Zdjęcie może być dozwolone, ale mogą obowiązywać zasady właściciela

Przewiń tabelę w bok →

Co można fotografować bez zezwolenia?

Nowe przepisy wyłączają spod zakazu obrazy, na których chroniony obiekt jest tylko szczegółem większej całości. Dzięki temu zwykłe dokumentowanie życia publicznego i przestrzeni wokół nie powinno prowadzić do odpowiedzialności tylko dlatego, że w tle znalazł się obiekt wojskowy.

Bez zezwolenia można co do zasady rejestrować:

• Krajobraz lub panoramę, w której chroniony obiekt jest jedynie elementem tła.
• Zgromadzenie publiczne, imprezę publiczną lub inne wydarzenie, gdy obiekt nie jest głównym przedmiotem ujęcia.
• Obraz zarejestrowany podczas przemieszczania się pojazdem.
<linagrania z monitoringu miejskiego, prywatnego lub kamer umieszczonych w pojazdach, jeżeli są wykonywane w ramach dozwolonych zadań.
• Materiały związane z realizacją ustawowych obowiązków przez organy państwowe, samorządowe, służby, inspekcje i straże.

Wyłączenia obejmują także określone prace techniczne, remontowe, kontrolne, inwestycyjne i audytowe. Odrębne zasady mogą dotyczyć konferencji, wywiadów, dokumentowania stanu technicznego obiektu oraz działań informacyjnych resortu obrony. W razie planowania celowego materiału o oznaczonym obiekcie bezpieczniej jest wcześniej uzyskać zezwolenie.

Co grozi za złamanie zakazu?

Osoba, która bez zezwolenia fotografuje, filmuje, utrwala lub przesyła obraz oznaczonego obiektu, znajdujących się w nim ruchomości albo osób, może odpowiadać za wykroczenie. Po zmianie przepisów z katalogu kar usunięto areszt.

Za naruszenie mogą grozić:

• grzywna za wykonanie lub przesłanie materiału bez wymaganego zezwolenia,
• przepadek przedmiotów służących do popełnienia wykroczenia, w tym sprzętu, który nie musi należeć do sprawcy.

Przepadek nie jest automatyczny. O jego zastosowaniu rozstrzyga właściwy organ lub sąd, a decyzja może zostać poddana kontroli. Sama obecność telefonu w pobliżu oznaczonego obiektu nie oznacza jeszcze popełnienia wykroczenia. Znaczenie ma faktyczne utrwalanie lub przesyłanie obrazu oraz pozostałe okoliczności zdarzenia.

Jak uzyskać zezwolenie?

Jeżeli zdjęcie ma przedstawiać oznaczony obiekt wojskowy albo obiekt służb specjalnych jako główny temat, potrzebne jest zezwolenie właściwego podmiotu. W przypadku jednostki wojskowej decyzję podejmuje jej dowódca, a w przypadku obiektu służb specjalnych – szef właściwej służby.

Procedura wygląda następująco:

1. Przygotuj wniosek w formie papierowej albo elektronicznej, podpisany podpisem zaufanym, osobistym lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
2. Wskaż swoje dane, obiekt, jego adres, cel fotografowania i planowany termin.
3. Złóż wniosek do właściwego dowódcy jednostki albo szefa służby specjalnej.
4. Odbierz zezwolenie lub odmowę, które powinny zostać wydane w terminie 7 dni od doręczenia wniosku.

Czy prywatny budynek można fotografować?

Ustawowy zakaz z ustawy o obronie Ojczyzny nie obejmuje każdego prywatnego budynku. Nie oznacza to jednak pełnej swobody na cudzym terenie. Właściciel lub zarządca może ustalić zasady fotografowania, nakazać opuszczenie nieruchomości albo sprzeciwić się publikacji zdjęcia.

Osobną kwestią jest ochrona dóbr osobistych. Zdjęcie może naruszać prywatność, mir domowy lub wizerunek osoby, zwłaszcza gdy wykonano je na terenie prywatnym albo przedstawia osoby w sytuacji, która nie powinna być publicznie utrwalana. W takim przypadku właściciel lub osoba przedstawiona na fotografii może dochodzić roszczeń na drodze cywilnej. Nie jest to jednak to samo co ustawowy zakaz fotografowania obiektu wojskowego.

Najprostsza zasada jest więc taka: sprawdź, czy fotografowany obiekt należy do wojska lub służb specjalnych i czy został oznaczony widoczną tablicą. Brak takiego oznaczenia oznacza brak zakazu wynikającego z art. 616a ustawy o obronie Ojczyzny, choć nadal mogą mieć znaczenie regulaminy prywatnego terenu oraz przepisy o ochronie prywatności.

---

Artykuł dotyczy ogólnych zasad prawnych i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku konkretnego sporu lub planowanej sesji na terenie oznaczonego obiektu warto skonsultować się z prawnikiem.